Oude patronen, nieuwe vrijheid: EFT in open relaties
Herken je dit? Steeds weer hetzelfde conflict, maar telkens in een andere vorm. De ene keer gaat het over een date die uitliep, de andere keer over jaloezie rondom een nieuw contact van je partner. De aanleiding verschilt, maar het gevoel achteraf is akelig herkenbaar.
Bij stellen in een open relatie zie ik dit patroon vaak. Opvallend genoeg heeft het meestal niet met non-monogamie zelf te maken.
Wat is EFT?
EFT (Emotionally Focused Therapy) is gebaseerd op de hechtingstheorie en de experiëntiële theorie (en, logischerwijs, ook de systemische theorie: het is immers een systemische methodiek).
Kort samengevat richt EFT zich op de emoties die binnen een partnerrelatie worden ervaren en op de oorsprong daarvan. Niet het conflict zelf staat centraal, maar het patroon dat eronder ligt.
Een voorbeeld
Stel je voor: mijn partner loopt weg tijdens een ruzie. Ik raak volledig overstuur. Dat moment raakt aan een oude ervaring van verlaten worden toen ik acht jaar oud was. Die angstige en eenzame periode wil ik nooit meer meemaken. Daarom word ik strijdbaar, boos, maak ik verwijten en probeer ik mijn partner op allerlei manieren bij me te houden.
Bij haar roept mijn gedrag juist iets anders op. Zij voelt angst en boosheid, omdat ze zich geremd voelt om zichzelf te zijn. Ze ervaart een diepgewortelde druk om zich aan te passen, zodat ik niet overstuur raak en haar niet verlaat. Ze blijft, maar bouwt ondertussen wrok op omdat ze haar vrijheid en autonomie verliest.
Ook zij zit vast in een oude angst: de liefde verliezen wanneer ze zichzelf niet aanpast.
Wat je hier ziet, zijn niet twee volwassenen die ruzie maken, maar twee kinderen die onbewust herhalen wat ze ooit met hun ouders hebben meegemaakt.
Waarom een ‘fijne jeugd’ niet het hele verhaal is
EFT kijkt naar het interactiepatroon en vooral naar de onderliggende littekens uit het verleden.
Cliënten vertellen vaak dat ze een fijne jeugd hebben gehad en denken daarom dat hun problemen daar niet vandaan kunnen komen. Meestal gaat het echter niet om grote traumatische gebeurtenissen, maar om subtielere ervaringen, zoals:
- een gebrek aan emotionele beschikbaarheid;
- onduidelijke grenzen, waardoor veiligheid niet vanzelfsprekend was;
- hoge verwachtingen, waardoor er weinig ruimte was om je eigen weg te vinden.
Dat gemis proberen we later in onze partnerrelatie alsnog op te vullen. We herhalen onbewust het gedrag dat we vroeger richting onze ouders lieten zien, in de hoop alsnog te krijgen wat we toen misten.
Aanpassen. Zorgen voor de ander. De ander niet belasten. Zelfstandig zijn. Succesvol zijn. Hulpbehoevend zijn.
We herkennen dit gedrag zelden als problematisch, omdat het vaak juist wordt beloond met adoratie, dankbaarheid, complimenten, aandacht of trouw. Maar daarmee ontstaat ook het gevoel dat je dit gedrag moet blijven vertonen om liefde te behouden. Dat staat liefde ontvangen in de weg die niet eerst door je ego verdiend hoeft te worden.
Wanneer je stopt met dit gedrag, doet je partner soms juist extra zijn best om je terug te krijgen in die oude copingstrategie.
Waarom dit in open relaties extra zichtbaar wordt
In een monogame relatie kunnen deze patronen jarenlang onder de oppervlakte blijven. In een open relatie lukt dat vaak niet.
Het spanningsveld tussen vrijheid en veiligheid komt hier voortdurend terug: een nieuwe date, een avond alleen thuis, een nieuw contact van je partner of de verdeling van tijd en aandacht.
Elk van die momenten kan een oud hechtingspatroon activeren. Dat gebeurt daardoor vaker en intensiever dan in een monogame relatie.
Non-monogamie is dan ook zelden de oorzaak van relatieconflicten. Het legt vooral pijnlijk duidelijk bloot wat er al aanwezig was.
EFT versus coaching
Coaching op de praktische uitdagingen van non-monogamie, zoals afspraken maken, tijd verdelen en communiceren over nieuwe partners, kan zeer waardevol zijn.
Voor het doorbreken van terugkerende patronen is EFT echter vaak effectiever. Waar coaching zich vooral richt op de praktische laag, werkt EFT op het niveau waar deze patronen daadwerkelijk ontstaan. Daardoor wordt duurzame gedragsverandering mogelijk voor beide partners.
